از تازى - ارتفاع و بالارفتگى . و برترى و سرافرازى و سربلندى . و پيشرفتگى و ازدياد و افزونى و چمك و رسيدن بدرجات بلند . و هنرمندى . و ترقى دادن : بالا بردن و بدرجات عاليه رسانيدن و سرافراز كردن . ترقيات ( taraqqi t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سربلنديها و سرافرازيها و ترقيها . ترقية ( tarqeyat ) م . ع . برداشتن كلام از كسى و نقل نمودن و برخواندن پيش وى يقال رقى عليه كلاما ترقية اذا رفع . ترقيح ( tarqih ) ا . ع . ترقيح المال : نيكوئى سياست و تيمار داشتن شتران را . ترقيد ( tarqid ) ا . ع . نوعى از رفتار . ترقيدن ( tarqidan ) ف ل . پ . شكافته شدن و تركيدن . ترقيش ( tarqic ) م . ع . رقش كلامه : آراست سخن را و بربست و سخن چينى كرد . ترقيص ( tarqis ) م . ع . برجهانيدن و ببازى داشتن كودك را . ترقيع ( tarqi ' ) م . ع . رقع الثوب : در پى نهاد جامه را . و نيز ترقيع : تيمار كردن شتران را . ترقيق ( tarqiq ) م . ع تنگ گردانيدن . و كنايه كردن از چيزى . و منه المثل اعن صبوح تترقق و الاصل ان جابان نزل بقوم فاضافوه و غبقوه فلما فرغ قال اذا صبحتمونى كيف آخذ فى طريقى فقيل له المثل اى تكنى عن الصبوح يق رقق عن الصبوح اذ اكنى . و رقق كلامه : نيكو كرد سخن خود را . ترقيم ( tarqim ) م . ع . كتابت كردن . و آراستن خط و نقطه نهادن تا واضح گردد و نزديك باهم نمودن ستور را . و رقم الثوب : مخطط بافت جامه را و خطدار كرد . ترقيم ( tarqim ) ا . ع . نشان و علامتى است مراهل ديوان خراج را كه بر رقاع و توقيعات و در افراد حساب كنند تا گمان نباشد كه جاى سپيد و خالى است كه در آن حساب واقع شود . ترقين ( tarqin ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خطى كه محرران در بعضى محل ميان دو حرف بىمد كشند . و باطل كردن عبارتى از دفتر حساب ديوانى . ترقين ( tarqin ) م . ع . نزديك باهم كردن سطور را و نقطه نهادن خط را تا واضح گردد و آراستن و زينت دادن آن را و رقن لحيته : خضاب كرد ريش خود را به حنا يا زعفران . ترقين ( tarqin ) ا . ع . ترقيم . ترك ( tark ) ا . پ . كلاه خود و مغفر كه در روز جنگ بر سر نهند و ميان بند عمامه . و بخش و سوز كلاه و خيمه و مانند آن همچون كلاه سه ترك و چهار ترك . و آن جاى از پشت ستور سوارى كه در خلف سوار واقع شود و آنچه سوار در خلف خود از بار و اسباب سفرى مىبندند . و ا خ . قصبه‌اى از مضافات آذربايجان . ترك ( tark ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گذاشتگى و هليدن و واگذارى . و گريختگى و فرار . و قطع علاقه . و عزلت و اعتزال و غفلت و اهمال . و خطا و سهو . و ترك ادب : گستاخى و درشتى و بىادبى . و ترك دادن : گذاشتن و واگذار كردن . و ترك سر كردن : خود را در خطر انداختن . و ترك عادت دادن : بر طرف نمودن و موقوف كنانيدن عادت به چيزى را . و ترك كردن : واگذار كردن و گذاشتن . و رو گردان شدن . و قطع علاقه كردن . و موقوف كردن . و هليدن . ترك ( tark ) ا . ع . ج . تركة ( tarkat ) . ترك ( tark ) م . ع . ترك الشيئ تركا و تركانا ( از باب نصر ) : واگذار كرد آن چيز را و رها كرد . و ترك المنزل : كوچ كرد از آن منزل . و ترك فلانا : مفارقت كرد از فلان . و ترك حقه : ساقط كرد حق وى را و ترك ركعة من الصلاة : بجا نياورد يك ركعت از نماز را . و ترك البحر ساكنا : تغيير نداد دريا را از حال خود . و ترك الميت مالا : بميراث گذاشت آن مرد مال را . و نيز ترك بمعنى جعل كردن كارى يق تركت الحبل شديدا اى جعلته . و قوله تعالى و تركنا عليه فى الاخرين اى اجزينا . ترك ( tork ) ا . پ - نقيض تازيك - طايفهء بزرگى از طوايف انسانى را گويند . و تركستان . و معشوق . ج : تركان . در علم اتنوگرافى ثابت شده كه تركان از نژاد اندوژر مانيك ( ando - jerm nik ) اند يعنى آن نژادى كه زبانشان گويا از زبان سنسكريت و زبان زند توليد شده و اكنون در بيشتر ممالك اروپا بيك شعبه‌اى ازين زبان تكلم مىكنند مانند آلمان و دانمارك و پروس و ساكس و فلاماند و هولاند و اين طايفه يعنى تركان مدت مديدى در تركستان و در اراضى واقع در شمال چين سكنا داشتند و مختلط بودند با نژاد تاتار و در مائهء ششم مسيحى كه قبل از هجرت باشد بايران و آسياى صغير هجرت كرده و در آنجا متوقف گشتند و آن طوايف صحرانشينى را كه اغلب اوقات با آنها مرتبط بودند يا از روى ارتباط و دوستى و يا از جهت تابعيت با خود آوردند و در ممالك مفتوحه و متصرفهء خود سلسله‌هاى چندى تشكيل